Uncategorized

Phân tích tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân

Đề bài: Phân tích tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân

Bài làm

Kim Lân là một trong những nhà văn xuất sắc của văn đàn văn chương hiện đại của Việt Nam. Ông được mệnh danh là nhà văn của những người nông dân vì những tác phẩm có gắn bó chặt chẽ và sâu sắc đến cuộc sống và số phận của những con người nơi những nẻo đường làng quê . Vợ nhặt là một trong những truyện ngắn tiêu biểu nhất của ông viết về đề tài này.

Truyện ngắn này được viết ngay sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc (1954). Truyện dựa vào nội dung cốt truyện “ Xóm ngụ cư” được Kim Lân viết sau CMT8 dựa vào bối cảnh nạn đói 1945 – một trong những trang bi thảm nhất của lịch sử  dân tộc ta. Đầu năm 1940, Phát xít Nhật nhả vào Đông Dương cùng với TDP áp bức, bóc lột nhân dân ta, nhân dân ta lâm vào cảnh “ Một cổ hai tròng”. Ở Miền Bắc, Nhật bắt nhân dân nhổ lúa trồng đay, trong khi đó Pháp tăng thuế, ra sức vơ vét thóc gạo. Vì thế năm 1945 từ Lạng Sơn đến Quảng Trị hơn 2 triệu người bị chết đói. Sự thật ấy phần nào được thể hiện trong truyện ngắn này.

Tràng là nhân vật chính của câu chuyện. Tác phẩm mở ra với câu chuyện Tràng đưa người vợ nhặt về nhà trong bối cảnh, hoàn cảnh khá đặc biệt. Đó là không khí của nạn đói đang tràn đến xóm ngụ cư từ lúc nào. Khung cảnh thiên nhiên ảm đạm, buồn vắng. Con người buồn tẻ, lũ lượt dắt díu nhau lên xanh xám cả một vùng, người sống dật dờ như những bóng ma, người chết như ngả rạ. Không khí u ám với mùi ẩm mốc của rác rưởi, mùi gây của xác người chết, mùi đống dấm.  Âm thanh trong không gian nào tiếng quạ kêu từng hồi thê thiết, tiếng người khóc hờ người chết vọng vào lúc to lúc nhỏ. Hiện thực thê lương, thê thảm của XHVN trong thảm họa đói 1945. Trong lúc người ta nuôi thân không đủ, cái chết đang rình rập thì anh cu Tràng lại rước thêm một người đàn bà lạ về nhà, thêm một miệng ăn. Nên tình huống Tràng nhặt được vợ là tình huống bất ngờ nhưng cũng rất éo le. Chỉ một lời nói bông đùa, 4 bát bánh đúc thôi là Tràng có vợ, nhặt được vợ mà không phải cưới treo gì. Thời buổi đói kém ấy làm cho con người luôn rẻ rúng.

Tràng là một thanh niên con nhà nghèo ở xóm ngụ cư, xấu trai, quê kệch thậm chí thô kệch, khó lấy vợ. Đột nhiên Tràng có vợ khiến ai nấy đều sửng sốt. Tràng có vợ bỗng dưng xóm ngụ cư này bỗng trở nên đổi khác. Mấy đứa trẻ ngồi ủ rũ ở xó tường, hôm nay vui hẳn lên có đứa còn cong cổ lên trêu Tràng. Người dân đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác, tự đặt câu hỏi rồi lại tự trả lời. Thực ra thì bản thân Tràng cũng cảm thấy khá bất ngờ, đưa thị về nhà rồi mà vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế.

Xem thêm:  Kể về một buổi biểu diễn nghệ thuật

Một người xấu xi, thô kệch, thiệt thòi như Tràng lấy được vợ như một trò đùa, nhưng khi nói đến lấy vợ, lập gia đình, những điều đổi khác đã xuất hiện trong con người T      ràng. Với Tràng, anh như thấy mình cần phải đứng đắn, chững chạc hơn. Trên đường đưa vpj về nhà, Tràng đã có những thay đổi “mặt hắn có vẻ gì phởn phơ khác thường. Hắn tủm tỉm cười nụ một mình và hai mắt thì sáng lên lấp lánh.” Khi biết mọi cặp mắt đang đổ dồn về phía hắn và thị hắn vừa thích thú, vừa xấu hổ, cái mặt cứ vênh lên tự đắc “Hắn lấy làm thích lắm, cái mặt cứ vênh lên tự đắc với mình”. Khi chỉ còn mình hắn với thị đi bên nhau, đã có lúc hắn muốn nói với thị “ một câu rõ tình tứ” nhưng rồi hắn chẳng biết nói thế nào bởi sự thật đến với hắn một cách quá bất ngờ, hắn đi bên thị, mà vẫn chưa hết cảm giác xa lạ: “Trong một lúc Tràng như quên đi cảnh sống ê chề tối tăm hàng ngày, quên cả cái đói khát ghê gớm đang đe dọa, quên cả những ngày tháng trước mặt. Trong lòng hắn chỉ còn tình nghĩa giữa hắn và người đàn bà đi bên. Một cái gì mới mẻ, lạ lắm, chưa từng tháy ở người đàn ông nghèo khổ ấy, nó ôm ấp, mơn man khắp da thịt Tràng tựa hồ có bàn tay vuốt ve nhẹ trên sống lưng”. Cảm giác đó của Tràng là gì nếu như đó không phải là cảm giác hạnh phúc.

phan tich tac pham vo nhat cua kim lan - Phân tích tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân

Phân tích tác phẩm Vợ nhặt

Hắn nhận ra mọi thứ xung quanh mình bỗng đổi khác. Hắn thấy yêu những hình ảnh rất bình dị, cảm động. Hắn thấy mình trưởng thành hơn, có trách nhiệm với gia đình, vợ con, thấy yêu căn nhà này biết chừng nào. “Cảnh tượng thật đơn giản, bình thường nhưng đối với hắn…có bổn phận lo lắng cho vợ con sau này.” Tỏ ra rất ngoan ngoãn với mẹ, nghe mẹ dạy bảo cách làm ăn. Tràng là hình ảnh tiêu biểu cho số phận những con người lao động nghèo khổ, cơ cực, thô kệch. Trong hoàn cannhr luôn bị cái chết đe dọa nhưng có mọt tấm lòng đáng trân trọng. Biết chia sẻ cưu mang, trân trọng người cùng cảnh ngộ, biết vượt lên trên cái đói khát để hướng tới khát vọng hạnh phúc.

Xem thêm:  Kể về một buổi biểu diễn nghệ thuật

Qua nhân vật Tràng, ta hiểu thêm về phẩm chất cao đẹo của người nông dân xưa kia, dù nghèo đói nhưng vẫn thấm đượm tình người, vẫn khao khát về tỏ ấm gia đình, hướng về sự sống.

Nhân vật Thị là người phụ nữ không tên, không tuổi được gọi bằng một đại từ: “Thị”. Không rõ bản quán, lưu lạc  đến chợ tỉnh để kiếm miếng ăn rồi gặp Tràng. Thân hình Thị tiều tụy, rách rưới. Chính cái đói đã khiến thân hình của thị bị tàn phá một cách ghê gớm, có người đã nhận xét, “Thị như một con ma đói” khiến Trang trong lần thưc 2 gặp lại thị TRàng cũng không nhận ra “hôm nay thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa, thị gầy xọm hẳn đi, trên khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt”. Cũng chỉ miếng ăn mà thị mất đi cái nữ tính, thị trơ trẽn đến mức đòi hỏi để được ăn và khi được ăn thì “ thị cắm đầu ăn một chặp 4 bát bánh đúc chẳng chuyện trò gì” và chấp nhận theo không người khác cũng chỉ vì cái đói. Lúc đầu gặp Tràng, Thị đúng là người phụ nữ chao chát chỏng lỏn, cong cớn, ăn nói trống không chẳng quen mà bắt Tràng phải có trách nhiệm với mình nhưng rồi Thị tỏ ra thẹn thùng, xấu hổ trước con mắt của người dân xóm ngụ cư. Suy cho cùng, Thị cũng là một người phụ nữ tội nghiệp vì phải theo không về nhà chồng, không còn chút danh giá, danh dự nào. Mới đầu, Thị có chút lo lắng, nhưng khi được bà cụ Tứ chấp nhận, thị thấy nhẹ nhõm và làm tròn bổn phận của người con dâu, người vợ. Thị trở thành người phụ nữ ngăn nắp gọn gàng, làm cho căn nhà ngày càng trở lên ấm cúng hơn. Thị trở thành một người đàn bà thật hiền dịu, không chao chát chỏng lỏn như trước nữa. Kim Lân tỏ ra thấu hiểu, chia sẻ với cảnh ngộ của nhân vật. Nhà văn không nỡ khoét sâu vào cái cảnh trớ trêu của nhân vật mà ông phát hiện ra một điều, chính cái đói quay quắt đã khiến người phụ nữ hiền hậu trở nên chao chát chỏng lỏn. Nhưng khi có tỏ ấm, khi có tình yêu thương, đồng cảm thì bản chất tốt đẹp lại về bên thị. Thị xứng đáng là người phụ nữ biết xây đắp cho tổ ấm gia đình. Đó là giá trị nhân đạo của tác phẩm.

Bà cụ Tứ là mẹ của nhân vật Tràng, khi thấy con mình có vợ, lòng bà dồn dập biết bao những ngổn ngang, bất ngờ xen lẫn những suy tư, lo lắng. Ngạc nhiên ấy được thể hiện ở bước chân lập cập, run rẩy của bà. Vì lòng người mẹ nghèo khổ ấy nào giám mơ ước gì cao hơn, đâu giám nghĩ người kia là vợ của con mình. Bà ngạc nhiên hơn khi thị chào bà bằng u. Khi Tràng cắt nghĩa, niềm vui chưa chợt đến “ bà cụ nín lặng”, đẩy lên sự lo lắng cho cả Tràng và Thị. Bà ai oán cho phận nghèo của mình, xót thương cho cảnh ngộ của con trai. Lòng bà hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, tự trách mình, bà khóc, khóc vì thương con quá, vì nghĩ tương lai mờ mịt của co trai mình. Bà cụ khẽ thở dài, ngẩng lên nhìn người đàn bà lòng đầy thưng xót, cảm thương với cảnh ngộ của con dâu, cũng hiểu cảnh ngộ của con mình và bà mừng lòng. Những lời nói động viên của bà cụ Tứ làm cho Tràng và thị nhẹ nhõm, vui mừng hẳn lên. Qua đây ta thấy bài là người mẹ nghèo nhân hậu, bao dung và rất mực nhạy cảm. Tuy vậy bà vẫn không thôi lo lắng nhưng bà vẫn đối xử với nàng dâu một cách ân cần, chu đáo, dặn dò các con chuyện làm ăn. Động viên an ủi các con chuyện làm ăn bằng cách thổi vào lòng chúng niềm tin vào cuộc sống. Mong các con được hòa thuận, tình chuyện làm ăn trong tương lai. Dự định và nỗi lo khiến bà cụ cứ nước mắt ròng ròng. Bằng cái nhìn nhân đạo, ngòi bút Kim Lân đã diễn tả tâm lí nhân vật theo chiều hướng tích cực, tâm trang bà cụ Tứ cũng chuyển biến theo chiều hướng chung ấy nhằm thể hiện niềm tin của con người cào cuộc sống. Dù cái đói, cái chết đang rình rập những con người này nhưng họ vẫn khao khát hạnh phúc, luôn hướng vè ánh sáng và tin tưởng vào tương lai.

Xem thêm:  Kể về một buổi biểu diễn nghệ thuật

Tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân mang giá trị hiện thực và tinh thần nhân đạo cao cả. Nhà văn đã có những phát hiện, tìm tòi một cách hết sức khách quan mà cũng vô cùng sâu sắc về cảnh ngộ, số phận những người nông dân trong xã hội xưa, dành nhiều tình cảm yêu thương, cảm thông, sẻ chia với họ. Đọc tác phẩm, ta thấy đâu đó trong cảm xúc của chính bản thân mình run rẩy vì xót thương cảnh ngộ của quần chúng nhân dân và đồng thời cũng cảm thấy xúc động, ấm áp vô cùng vì những tấm lòng thiên lương cao cả.

Minh Tuệ