Những bài văn hay lớp 12

Phân tích tác phẩm Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

Đề bài: Phân tích tác phẩm Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

Bài làm

Chữ người tử tù là một trong những tác phẩm nổi tiếng của Nguyễn Tuân, tác phẩm có độ phổ biến với công chúng bạn đọc rất rộng rãi. Tác phẩm thể hiện rất rõ nét quan điểm về văn chương nghệ thuật của Nguyễn Tuân, ông là một người yêu cái đẹp đồng thời rất coi trọng những giá trị truyền thống tốt đẹp cho dù bây giờ chỉ còn thuộc về một thời vang bóng.

Nhân vật chính trong tác phẩm là Huấn Cao – nhân vật đại diện của một thời vang bóng. Tinh thần thiên lương và cách nghĩ, cách cảm về cuộc đời và thế sự của Huấn Cao còn được tập trung thể hiện qua nhân vật viên quản ngục và thầy thơ lại

Huấn Cao vốn là một bậc nho sĩ lừng danh, ông là người toàn tài, sống một cuộc đời nhân nghĩa và luôn hướng đến những điều tốt đẹp cho nhân dân, cho xã tắc. Chỉ vì lo cho dân mà ông đã đứng lên giành chính quyền khi thấy nhân dân bi áp bức, bóc lột. Tuy nhiên, cuộc khởi nghĩa thất bại và ông trở thành một tử tù với tội danh chống lại triều đình. Ông còn là một nhà nho tài hoa, còn có cả tài "bẻ khóa và vượt ngục". Trước khi bị xử tử, Huấn Cao bị giải đến nhà ngục nơi có viên quản ngục và thầy thơ lại-những người rất yêu mến cái đẹp và hâm mộ tài viết chữ của Huấn Cao. Trong những ngày bị giam ở đây, Huấn Cao được viên quản ngục và thầy thơ lại đối đãi rất tốt. Khi viên quản ngục nhận được tin ngày xử tử Huấn Cao đã tới gần, ông liền cùng thầy thơ lại vào nhà ngục để hoàn thành tâm nguyện là xin Huấn Cao cho chữ. Huấn Cao vì cảm mến thái độ "biệt nhỡn nhân tài" và tấm lòng yêu cái đẹp của viên quản ngục nên đã đồng ý cho chữ. Vào buổi tối trước ngày Huấn Cao bị xử tử, ở trong nhà lao tỉnh Sơn đã xảy ra một chuyện "trước nay chưa từng có", đó là cảnh Huấn Cao-một tử tù trên mình đầy xiềng xích đang thỏa chí phóng từng nét bút trên tấm lụa trắng, bên cạnh là viên quản ngục và thầy thơ lại "run rẩy", "khúm núm". Sau khi đã cho chữ xong, Huấn Cao đã khuyên hai người nên tìm về nơi thôn dã bởi tấm lòng yêu cái đẹp của họ không thích hợp cho cuộc sống ở nơi hỗn loạn, rối ren như nhà ngục. Những lời khuyên đó của Huấn Cao đã làm viên quản ngục nghẹn ngào lạy tạ. Tình huống truyện là tình thế xảy ra trong truyện, tạo ra cho câu chuyện thêm đặc sắc. Nguyễn Tuân đã xây dựng nên một tình huống truyện tưởng như éo le nhưng chính cái eo le ấy lại mang lại tính kịch tích của câu chuyện giữa nhân vật này với nhân vật khác, giữa nhân vật với hoàn cảnh để làm hiện lên những nét đẹp của con người tài đức.

Xem thêm:  Bình luận chữ "Mình" và "ta" trong Việt Bắc của Tố Hữu

Nguyễn Tuân là người yêu thích cái đẹp, đặc biệt là những vẻ đẹp thuộc về hình mẫu, mang những nét giá trị thuộc về quy chuẩn, điển hình. Nhân vật của ông đều là những con người mang tầm thế lớn, sức vóc phi thường, kể cả người lao động bình thường, nhưng cách nhìn đời, cảm đời và những hành động thể hiện với cuộc đời lại không hề tầm thường, nhỏ bé chút nào cả. Trong đoạn trích này, Nguyễn Tuân đã xây dựng hình ảnh nhân vật Huấn Cao là nhân vật khá điển hình cho bút pháp lãng mạn. Tác giả để nhân vật chính hiện lên gián tiếp thông qua cuộc đối thoại giữa viên thơ lại và quản ngục. Tuy hiện lên gián tiếp nhưng có thể thấy được vẻ đẹp của Huấn Cao là một vẻ đẹp của người văn võ toàn tài, uy danh đồn khắp cõi tỉnh Sơn. Cái tài của Huấn Cao được tô đậm bằng việc viết chữ đẹp, mà người ta thường có câu “nét chữ nết người”. Nét chữ của ông “đẹp lắm, vuông lắm” khiến nhiều người mơ ước có được. Bởi thế mỗi con chữ là một tác phẩm nghệ thuật sâu xa của mình. Nó là sự kết tinh những vẻ đẹp tâm hồn của người viết. Mỗi con chữ là hiện thân của khí phách, của thiên lương và tài hoa. Chữ Huấn Cao thể hiện nhân cách Huấn Cao. Nó quý giá không chỉ vì được viết rất nhanh, rất đẹp, đẹp lắm, vuông lắm mà trước hết vì đó là những con chữ nói lên khát vọng tung hoành của một đời con người. Chính vì thế mà có được chữ của ông Huấn Cao đã trở thành tâm nguyện lớn nhất, thiêng liêng nhất của quản ngục. Để có được chữ Huấn Cao, quản ngục sẵn sàng đánh đổi tất cả, kể cả sự hi sinh về quyền lợi và sinh mệnh của mình.

Ngay từ những lời giới thiệu từ đầu tác phẩm, Huấn Cao đã có những biểu hiện của một con người hơn đời, hơn người. Qua lời trò chuyện của quản ngục và thơ lại ta thấy tiếng tăm của Huấn Cao đã nổi như cồn. Điều làm cho bọn ngục quan phải kiêng nể không chỉ là tài viết chữ đẹp mà còn là “tài bẻ khóa, vượt ngục” của ông Huấn. Huấn Cao là hình ảnh của một người anh hùng ngang tàng, một nam tử Hán đại trượng phu không cam chịu cảnh tù đày áp bức, muốn bứt phá gông cùm xiềng xích để thoát khỏi vòng nô lệ.

Xem thêm:  Phân tích bài thơ "Lửa đèn” của Phạm Tiến Duật

phan tich tac pham chu nguoi tu tu cua nguyen tuan - Phân tích tác phẩm Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

Phân tích tác phẩm Chữ người tử tù

Huấn Cao mang cốt cách ngạo nghễ, phi thường của một bậc trượng phu. Nhưng với ông, tư tưởng trung quân lại rất khác người. Theo ông, trung quân là phải tìm ra con đường đấu tranh giành quyền sống cho người dân vô tội. Bị triều đình phán xét là kẻ tử tù phản nghịch, tội xử chém, là “giặc cỏ” nhưng trong lòng nhân dân lao động chân chính ông lại là một anh hùng bất khuất, một kẻ ngang tàng “chọc trời khuấy nước” Tuy chí lớn của ông không thành nhưng ông vẫn hiên ngang bất khuất, lung linh sáng tỏa giữa cuộc đời. Trước uy quyền của nhà lao, con người ấy càng sáng tỏa. Ông vẫn giữ thái độ bình thản, xem thường, dỗ gông, phủi rệp, hóm hỉnh đùa vui. Huấn Cao “cúi đầu thúc mạnh đầu thang gông xuống đất đánh thuỳnh một cái” làm vỡ tan đi chốn trang nghiêm của chốn ngục tù. Đó là thái độ ngang tàng, bất chấp luật pháp của một xã hội dơ bẩn. Đối với quản ngục, Huấn Cao rất: lạnh lùng, khinh bạc xưng hô "ta – ngươi", miệt thị hạ nhục“ Ngươi bảo ta cần gì, ta chỉ cần ngươi đừng đặt chân vào đây nữa”. Cách trả lời ngang tàng, ngạo mạn đầy trịch thượng như vậy là bởi vì Huấn Cao vốn hiên ngang, kiên cường.

Không chỉ mang vẻ đẹp của một bậc đại trượng phu có tấm lòng trượng nghĩa và chí khí làm trai cao khiết, vẻ đẹp của Huấn Cao còn là vẻ đẹp của con người tài hoa. Ông có tài viết chữ đẹp. Chơi chữ đẹp là một thú chơi thanh tao của người xưa, bởi vậy, tài viết chữ đẹp của Huấn Cao do đó là biểu hiện của nét đẹp của văn hoá một thời. "Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm". Đẹp đến mức người ta khát khao, ngưỡng vọng "có được chữ ông Huấn mà treo là có một báu vật trên đời". Tuy nhiên, ông lại là người có ý thức giữ gìn cái đẹp, có lòng tự trọng: “ Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ”.

Và rồi hiểu được tấm lòng viên quản ngục, một người biết trân trọng cái đẹp, Huấn đã cảm động vì cái tấm lòng biệt nhỡn liên tài… "thiếu chút nữa ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”. Lời nói rất chân tình, xúc động. Điều này cho thấy Huấn Cao là một người hiên ngang, khí phách nhưng cũng rất có nghĩa khí. Không thể phụ một “thanh âm trong trẻo chen lẫn giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”. Hai con người đồng nhất tỏa sáng trong đêm cho chữ “Một cảnh tượng xưa nay chưa từng có”. Nhà văn dựng cảnh thật tài tình và đầy dụng ý nghệ thuật. Thủ pháp tương phản làm nên cảnh cho chữ bi tráng chưa từng thấy. Đó là sự đối lập giữa bóng tối và ánh sáng; giữa sự dơ bẩn của xã hội nhà tù và thiên lương trong sáng, khí phách rạng ngời. Tại nơi đó, “Cái đẹp là địa hạt của sự sống, cái đẹp đã lên ngôi thay thế cho cái xấu xa, thấp hèn, cái đẹp nâng đỡ con người”.

Xem thêm:  Cảm nhận của anh (chị) về hình ảnh chú bé Va - ni - a trong truyện ngắn Số phận con người (đoạn trích dược học) của Sô - lô - khôp

Trong cảnh cho chữ ở cuối tác phẩm, Nguyễn Tuân đã để cho vẻ đẹp của cái tâm, của “thiên lương” chiếu rọi, làm cho vẻ đẹp của cái tài, của khí phách anh hùng bừng sáng, tạo nên nhân cách chói lọi của Huấn Cao. Sự thống nhất của cái tài, cái tâm và khí phách anh hùng là lí tưởng thẩm mĩ của Nguyễn Tuân, là chuẩn mực để ông đánh giá nhân cách con người. Nguyễn Tuân đặt nhân vật dưới ánh sáng của lí tưởng ấy để những hình tượng bộc lộ vẻ đẹp với các mưc độ khác nhau. Trên cái nền đen tối của nhà tù, quản ngục và thơ lại là hai điểm sáng, bên cạnh vầng sáng rực rỡ Huấn Cao. Cũng chính lí tưởng thẩm mĩ ấy đã chi phối mạnh vận động của truyện, tạo thành cuộc đổi ngôi kì diệu. Kẻ tư tù trở thành người làm chủ tình huống, ban phát cái đẹp, dạy dỗ cách sống, quan coi ngục thì khúm núm, sợ hãi. Hình tượng Huấn Cao vì thế mà trở thành biểu tượng cho sự chiến thắng của ánh sáng đối với bóng tối, của cái đẹp, cái cao cả đối với cái phàm tục, dơ bẩn, của khí phách ngang tàng đối với thói quen nô lệ.

Nguyễn Tuân gửi gắm rất nhiều những nghĩ suy của ông muốn gửi gắm đến cuộc đời, đó là hãy luôn trân trọng những giá trị đích thực của cuộc sống như cái đẹp của nghệ thuật và sự thiên lương trong tâm hồn của mỗi con người. Hãy luôn hướng về chính nghĩa, dù có phải đánh đổi bất cứ điều gì nhưng quan trọng là phải giữ được cho mình cái tâm trong sáng, trong sạch, sống một cuộc đời đáng sống

Minh Tuệ