Những bài văn hay lớp 12

Phân tích hình tượng sông Đà trong truyện Người lái đò sông Đà

Đề bài: Phân tích hình tượng sông Đà trong truyện Người lái đò sông Đà

Bài làm

Nguyễn Tuân là một trong những cây bút tài năng của nền văn chương Việt Nam hiện đai. Ông là người rất thích cái đẹp và những giá trị văn hóa đạo đức được coi là một thời vang bóng, ông cũng rất thích chủ nghĩa xê dịch. Có thể nhận thấy trong các nhân vật văn chương của ông, ai cũng là những con người hết sức đặc biệt, dù cho họ có là những người lao động bình thường đi chăng nữa. Kể cả những sự vật thiên nhiên, dưới con mắt và cách nhìn, cách cảm của Nguyễn Tuân cũng trở thành một thực thể dường như có linh hồn tồn tại. Hình tượng con sông Đà trong tác phẩm Người lái đò sông Đà là một trong những minh chứng điển hình nhất.
Tác phẩm Người lái đò sông Đà là kết quả của một chuyến đi mà Nguyễn Tuân đến với miền Tây Bắc xa xôi. Nguyễn Tuân có cái thú vui là đi đây đi đó, đồng thời khai phá những nét đẹp của những vùng đất mà ông đi qua, cả về con người lẫn thiên nhiên. Sông Đà dưới con mắt của Nguyễn Tuân như một thực thể có sự sống, có linh hồn. Là một thực thể vừa có những nét hung bạo đáng sợ lại vừa có những khía cạnh dịu dàng, thơ mộng

Nguyễn Tuân bắt mạch cảm xúc của mình từ một câu thơ trữ tình của Vla-đi-xláp Brô-ni-ép-xki nhà thơ cách mạng Ba Lan (1897 – 1962): “Đẹp vậy thay, tiếng hát trên dòng sông” và câu thơ chữ Hán của Nguyễn Quang Bích “Chúng thuỷ giai đông tẩu/Đà Giang độc bắc lưu” (Mọi dòng sông… hướng Bắc).

Từ cảm hứng này, tác giả giới thiệu tài nguyên phong phú của Tây Bắc và nhấn mạnh: tài nguyên quí nhất của vùng này là con người. Con người bản địa và con người lên xây dựng Tây Bắc. Về phương diện địa lí, sông Đà dài gần 900km, “lượn rồng rắn” qua vùng rừng núi bao la, có độ dốc lớn. Vì vậy, lưu tốc của sông Đà lớn hơn nhiều những dòng sông khác. Tuy nhiên Nguyễn Tuân chỉ cung cấp một phần tri thức ấy, chủ yếu Nguyễn Tuân viết về sông Đà với khía cạnh văn hoá thẩm mĩ, bày tỏ cảm xúc của mình.

Xem thêm:  Có hiện tượng một số thanh thiếu niên “sống hoài sống phí” nên đánh mất tuổi thanh xuân của mình. Anh (chị) nghĩ gì về tuổi hai mươi?

Sông Đà với những nét hung bạo được miêu tả ở những đoạn sông hẹp với cảnh 2 bờ sông “Đá hai bên bờ sông dựng thẳng đứng như xây vách thành”. Cả ngày mặt sông không ánh nắng, “Ở đây người ta chỉ nhìn thấy mặt trời lúc đúng ngọ”. Cách miêu tả này tạo được ấn tượng khá đậm nét về vách đá dựng đứng với độ cao hun hút. Vách đá: “Có chỗ vách đá thành chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu”…Những cái hút nước cũng có nhiều sự đáng sợ, trông như cái giếng bê tông, xoáy tít đáy, lừ lừ như cánh quạ đàn, nó thở và kêu và đáng sợ đến mức tưởng chừng có cái bè gỗ đi qua cũng có thể đánh cho tan tác

Nguyễn Tuân là một nghệ sĩ tài hoa uyên bác, mang một “phép thuật” làm sống dậy sự dữ dằn, hung bạo của dòng sông Đà, đồng thời am hiểu kĩ thuật ở nhiều ngành khoa học, nghệ thuật khác. Thác nước nghe như là oán trách, giọng gằn mà chế nhạo, như là van xin, khiêu khích…Nó rống lên như hàng ngàn con trâu mộng… Sự so sánh liên tưởng độc đáo, sáng tạo: nước- lửa. Nguyễn Tuân cực tả được sự dữ dằn, dữ dội của con sông Đà. Nó như là tâm địa của kẻ thù số một. Vừa như van xin, vừa như khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo…

Thạch trận của con sông được chia thành 3 vòng. Vòng 1 chia 3 tuyến với nhiều cửa tử. Vòng 2 tăng nhiều cửa tử. Vòng 3 có đá hậu về, nhiều luồng chết. Trông dòng sông như một con thủy quái khổng lồ, mụ dì ghẻ độc ác, tên chúa đất tàn bạo. Sông Đà hiện lên như 1 biểu tượng về vẻ đẹp dữ dội và hung vĩ của thiên nhiên, đất nước.

Xem thêm:  Phân tích đoạn thơ sau trong bài Việt Bắc của Tố Hữu: Ta về, mình có nhớ ta, Ta về, ta nhớ những hoa cùng người… Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung

phan tich hinh tuong song da trong truyen nguoi lai do song da - Phân tích hình tượng sông Đà trong truyện Người lái đò sông Đà

Phân tích hình tượng sông Đà

Nguyễn Tuân sử dụng kết hợp từ ngữ cổ điển và hiện đại chính xác làm cho con sông Đà sống dậy một cách dữ dội với nhiều ghềnh thác hiểm trở gùn ghè. Qua đó ta thấy Nguyễn Tuân nhìn Sông Đà như một thực thể, phát hiện tài nguyên quý giá. Nguyễn Tuân như là một thầy phù thủy của ngôn từ, ngòi bút của ông như đang tung hoành trên từng trang kí. Đó là những trang tuyệt bút, xuất thần của 1 đời lao động nghệ thuật “ khổ hạnh” của người nghệ sĩ chân chính

Bên cạnh đó, sông Đà còn mang những nét đẹp dịu dàng đến khó tả. Từ thác bờ về xuôi sông Đà hiền hoà, nước chảy êm đềm, nó dịu dàng như biết bao dòng sông khác. Đây là cái nhìn không chỉ quan sát bình thường mà đầy khám phá, sáng tạo nghệ thuật: “Con sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đổt hương xuân”. Nhìn từ trên cao “sông Đà như cái dây thừng ngoằn ngèo”. Tác giả miêu tả màu sắc của sông Đà biến đổi theo từng mùa: “Mùa xuân nước sông Đà màu ngọc bích”, tác giả nhấn mạnh: “chứ không xanh như màu cánh hến” tức là màu xanh đục của sông Gâm, sông Lô (cả ba con sông này đều chảy qua miền rừng núi Tây Bắc Bắc Bộ). Sự so sánh về màu sắc làm cho dòng sông có vẻ đẹp riêng (Ngọc bích: vừa trong lại vừa có sự phản chiếu óng ánh). “Mùa thu nước sông Đà lừ đừ chín đỏ”, tác giả lại so sánh: “Lừ lừ chín đỏ như da người bần đi vì say rượu bữa”. Dòng sông có vẻ đẹp riêng của mỗi mùa.

Xem thêm:  Tóm tắt truyện (đoạn trích) "Mùa lá rụng trong vườn" của Ma Văn Kháng

Cảnh hai bên bờ sông Đà với “Bờ sông Đà, bãi sông Đà, chuồn chuồn bươm bướm trên sông Đà”. “Cảnh ven sông ở đây lặng tờ. Hình như ở đời Lí, … cổ tích tuổi xưa”. Cách so sánh của Nguyễn Tuân “một bờ tiểu sử”, “một nỗi niềm cổ tích” có sức khêu gợi sâu xa, khắc hoạ vẻ đẹp hoang sơ, con sông chảy qua tháng năm lịch sử mang dấu ấn văn hoá, ngàn xưa của cha ông. Văn Nguyễn Tuân cổ kính, đĩnh đạc, trong nghiêm mà hiện đại là thế. “Đàn cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sông bụng trắng như bạc rơi thoi. Tiếng cá đập nước sông đuổi mất đàn hươu vụt biến”.

Nguyễn Tuân đưa người đọc về với những huyền thoại qua câu ca dao. Cũng không ai nghĩ rằng đó là con sông của câu đồng dao Sơn Tinh, Thuỷ Tinh: “Núi cao sông hãy còn dài/ Năm năm báo oán đời đời đánh ghen” và câu thơ của Lí Bạch: “Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu”. Nhìn ngắm sông Đà, suy nghĩ về sông Đà bằng nhiều thời gian và không gian khác nhau. Thiên nhiên sông Đà đã ùa vào lòng nhà văn để tâm hồn cẩt cánh thành lời rất đỗi trữ tình.

Cái vẻ dữ dội có trong những nét trữ tình và ngược lại của dòng Đà giang là một trong những nét hấp dẫn của nơi đây, tạo nên cái gọi là chất riêng đặc biệt mà không phải đâu cũng có. Qua tác phẩm, tình yêu quê hương, đất nước và con người quê hương của Nguyễn Tuân được thể hiện rõ ràng mà sâu sắc.

Minh Tuệ