Những bài văn hay lớp 11

Phân tích bài thơ Thu điếu của Nguyễn Khuyến

Đề bài: Phân tích bài thơ Thu điếu

Bài làm

Mùa thu, ý thu, tình thu với những du vị của sự trong trẻo, hồn hậu đã bao lần vương vấn trong xúc cảm của những con người có trái tim nhạy cảm với cuộc đời, với thời cuộc. Rất nhiều các nhà thơ, nhà văn đã không giấu nổi những cảm xúc của mình trước vẻ đẹp của mùa thu, đã cho ra đời rất nhiều bài thơ hay và đặc sắc. Trong những sáng tác viết về mùa thu, hẳn có lẽ những bài thơ viết về mùa thu của Nguyễn Khuyến là những bài thơ có mức độ phổ biến với công chúng nhiều hơn cả. Thu điếu là một trong ba bài thơ viết về mùa thu trong chùm thơ thu của ông. Bài thơ được xem là bài thơ mẫu mực điển hình về cảnh thu của một làng quê Việt Nam.

Điểm nhìn của tác giả trong bài thơ là điểm nhìn từ cận đến cao, rồi từ cao lại xuống điểm nhìn thân cận nhất, rõ nét nhất. Mùa thu trong bài thơ có những nét tĩnh mịch nhưng cảnh vật với những nét dịu dàng, thanh thuần lại là một điểm nhấn tạo nên nét độc đáo nhất của bài thơ

Mùa thu trong Thu điếu có từ sự cảm nhận của Nguyễn Khuyến với những điều giản dị và gần gũi nhất hiện hữu rất thực trước mắt ông, đó là những cảnh sắc chỉ có ở những nơi thôn dã:

Xem thêm:  Văn nghị luận: Bình luận về tinh thần lạc quan

"Ao thu lạnh lẽo nước trong veo
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo"

Câu thơ có cách bắt vần, nhịp thật hay và nhiều ý vị. Vần “eo” nghe vừa lạ tai, lại vừa có một cảm giác thực thể ở trong trạng thái tĩnh nhất. Mùa thu trong khung cảnh làng quê với sự tĩnh lặng đến lạ thường, có chiếc ao nhỏ, trong lòng ao cũng thấy có sự miêu tả về một chiếc thuyền câu nhỏ bé. Ao thu được miêu tả là “ lạnh lẽo” tưởng chừng như đó là không khí vắng lặng chung của khung cảnh thiên nhiên, lạnh lẽo như vậy thì còn đâu là cảm giác về cuộc sống, về cuộc đời. Ẩy vậy mà bất ngờ vì sự xuất hiện của chiếc thuyền câu – dấu vết của sự sống, chắc hẳn là có người sinh sống ở nơi đây. Tuy nhiên, ý thơ vẫn khiến cho người ta cảm thấy có một nỗi buồn gì đó không rõ, khá mơ hồ:

"Sóng biếc theo làn hơi gợn tí
Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo"

Từ câu thơ miêu tả về ao thu có “ nước trong veo” ở phía trên, lại thêm câu thơ “sóng biếc theo làn” thật gợi cho con người ta về cảm giác của một vùng đất trong trẻo, thanh thuần, khí sắc thiên nhiên trong lành, mát rượi. Nhưng vẫn là cái tĩnh, nhưng cái tĩnh này không còn vẻ tĩnh lặng như trước nữa, đã có một sự chuyển đổi cảm giác, đã có sự xuất hiện của sự sống nhiều hơn, cảnh vật thiên nhiên đã có nhiều biểu hiện của sự sống, sóng biếc “hơi gợn tí”, và chiếc lá “khẽ đưa vèo”. Chiếc lá được nhìn nhận một cách rất rõ rệt, khẽ đưa vèo. Mùa thu lá rụng nhiều, lá trên cây rụng xuống và theo gió làm nên một khung cảnh rất có hồn.

Xem thêm:  Hoài Thanh đã nhận xét về Xuân Diệu trong Thi nhân Việt Nam: đó là một hồn thơ "tha thiết, rạo rực, băn khoăn". Hãy chứng tỏ điều đó qua các bài thơ Vội vàng, Đây mùa thu tới, Thơ duyên của ông

phan tich bai tho thu dieu cua nguyen khuyen - Phân tích bài thơ Thu điếu của Nguyễn Khuyến

Phân tích bài thơ Thu điếu

Nào sóng, nào lá, toàn những sự vật tưởng như rất bình thường nhưng lại được nhà thơ hết sức chú ý. Và rồi, quang cảnh thiên nhiên không còn giới hạn trong chiếc ao nữa, nó được mở rộng ra chiều rộng, chiều cao, không gian mỗi lúc một thoáng đạt hơn, rộng mở hơn:

"Từng mây lơ lửng trời xanh ngắt
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo"

Biểu tượng của trời thu đã xuất hiện một cách tài tình như thế, trời xanh ngắt. Bầu trời thu vốn nổi tiếng bởi sự trong trẻo, những áng mây trong xanh cùng với hình ảnh làng quê thân thuộc bởi: “ngõ trúc quanh co”, ngõ vắng không ngời qua lại. Khung cảnh màu thu đẹp nhưng lại vắng lặng những sự sống. Nhưng đặt trong cách hiểu được nhìn nhận một cách rõ nét nhất, nhiều chiều nhất, thì cái cảnh ngõ vắng teo không phải là sự vắng lặng của sự sống mà người dân đã rời khỏi nhà để đi lao động, đi kiếm sống. Tại những thôn xóm sẽ vắng lặng tiếng người trong những gì mọi người đi làm lụng:

“Tựa gối ôm cần lâu chẳng được

Cá đâu đớp động dưới chân bèo”

Chỉ có một người duy nhất cũng vừa có nhịp sống cùng con người, nhưng cũng có theo cả nhịp sống của thiên nhiên, đó là nhân vật trữ tình. Bây giờ mới thấy được sự xuất hiện của hình ảnh con người. Trong khung cảnh yên bình, nhân vật con người này đang thưởng thức thú tiêu sầu đó là câu cá. Nhưng tĩnh mịch từ quang cảnh, tĩnh mịch cả trong lòng người và tĩnh mịch trong ao cá. Nhân vật ngồi đợi cá căn câu mãi mà không thấy gì, có chút buồn bực. Nhưng trong lúc tưởng chừng thôi chịu trong vô vọng thì bỗng có tiếng cá đớp mồi phá vỡ đi không gian tĩnh mịch vốn có. Thủ pháo lấy động tả tĩnh rất quen thuộc trong thơ ca cổ được vận dụng trong tứ thơ này một cách thật tải tình và sáng tạo. Có chút gì hài hước, có chút gì cho người ta cảm thấy vui vui.

Xem thêm:  Bình giảng đoạn thơ sau trong bài Tây Tiến của Quang Dũng: “Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc, Quân xanh màu lá dữ oai hùm, …Áo bào thay chiếu anh về đất, Sông Mã gầm lên khúc độc hành”

Cảnh mùa thu trong bài thơ mang những nét tĩnh lặng, nó rất chân thực với những cảnh về mùa thu nơi thôn quê. Tĩnh lặng nhưng nhẹ nhàng, tĩnh lặng nhưng vẫn đầy sức sống.

Minh Anh