Những bài văn hay lớp 10

Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của Phan Bội Châu

Đề bài: Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương

Bài làm

Phan Bội Châu là một nhà cách mạng nổi tiếng của Việt Nam ta. Không chỉ hoạt động cách mạng, ông còn là một nhà văn, nhà thơ với hàng trăm những tác phẩm hay và đặc sắc. Những tác phẩm của ông không chỉ đơn thuần là những sáng tác văn chương mà những tác phẩm đó còn là vũ khí giúp ông đánh giặc. Những nội dung trong văn chương của ông đều có mục đích hướng về cách mạng, có sức mạnh tuyên truyền hết sức sâu rộng

Tên tuổi của Phân Bội Châu gắn liền với các hoạt động cách mạng sôi nổi, có tổ chức được diễn ra khắp nơi cả trong nước và nước ngoài. Trong sự nghiệp cách mạng của mình, ông đã có một khoảng thời gian dài đổ hết tâm huyết của mình vào vào phong trào Đông du, muốn hướng tới Nhật Bản để xin chi viện, để học hỏi và chuẩn bị lực lượng đợi thời cơ cho việc nổi dậy đấu tranh giành lại độc lập cho nước nhà. Lực lượng chủ chốt  của phong trào và Duy Tân hội và Phan Bội Châu, bởi vậy ông cũng sang Nhật Bản. Trước khi đi, ông có sáng tác bài thơ Lưu biệt khi xuất dương gửi lại những bạn bè đồng chí của mình nói lên những ý chí mà ông mong mỏi cho phong trào này

“Sinh nam tử yếu hi kì,
Khẳng hứa càn khôn tự chuyển đi”

(Đã sinh làm kẻ nam nhi thì cũng phải mong có điều lạ, 
Há lại để trời đất tự chuyển vần lấy sao! )

Xem thêm:  Phân tích tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi trong hài “Bình Ngô đại cáo”

Những câu thơ như lời tuyên ngôn của Phan Bội Châu về lý tưởng của đấng nam nhi nên có, nên biết về chí nam trai trong cuộc đời. Với ông chí làm trai, thân là kẻ mạnh thì phải làm nên những điều lớn lao, mang tầm vóc lớn. Không thể sống một cuộc sống tầm thường, không thể phó mặc cho hai chữ số phận. Là phái mạnh, phải biết học tập, phải biết vươn lên làm chủ số phận, làm chủ cuộc đời. Là nam nhi đại trượng phu thì phải có bản lĩnh, tự tin vào bản thân và tài năng của mình. Có sự nghiệp to lớn, mà trước nhất cũng phải nghĩ về những điều to lớn, lấy công danh sự nghiệp làm trọng, lo cho dân cho nước làm đầu:

“Ư bách niên trung tu hữu ngã, 
Khởi thiên tải hậu cánh vô thuỳ” 

(Giữa khoảng trăm năm này, phải có ta chứ, 
Chẳng nhẽ ngàn năm sau lại không có ai ư? )

Hai câu thực của bài thơ là tứ thơ mà nhà văn nói lên tâm thế của bản thân mình, đấng nam nhi sống trên đời phải biết xác định rõ vai trò của mình trong cuộc đời, trong xã hội và thời đại mình sống:

“Giang sơn tử hĩ sinh đồ nhuế, 
Hiền thánh liêu nhiên tụng diệc si.”

“Non sông đã chết, sống chỉ nhục, 
Thánh hiền đã vắng thì có đọc sách cũng ngu thôi! ”

phan tich bai tho luu biet khi xuat duong cua phan boi chau - Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của Phan Bội Châu

Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương

Những câu thơ mang nặng nỗi niềm nhiều lo âu, tâm sự của nhà cách mạng. Ông là người có tấm lòng yêu nước nồng nàn, cao khiết. Đất nước gặp họa xâm lăng, nhân dân sống trong cảnh lầm than, bị áp bức, bóc lột, bị sỉ nhục, bị cướp bóc ngay trên chính mảnh đất quê hương, đất nước của mỉnh. Thật đáng muôn phần căn hận. Chúng đã làm vấy bẩn lịch sử dân tộc ta, nhuốm những trang lịch sử trong máu và nước mắt. Là một đấng đại trượng phu, nhà cách mạng kia sao không khỏi cay đắng, không khỏi xót xa. Với ông, trong tư tưởng của ông, là kẻ được ăn học, có chữ thánh hiền đầy bụng dạ thì phải biết vận dụng, biết đứng lên dùng chí, dùng mưu để đấu tranh giành lại những quyền sống, quyền tự do quyền hưởng thụ chính đáng của dân tộc. Không để cho cái bụng văn chương, chữ nghĩa kia khỏa lấp làm cái não rỗng tuếch.

Xem thêm:  Suy nghĩ của em về ca dao, dân ca Việt Nam

“Nguyện trục trường phong Đông hải khứ, 
Thiên trùng bạch lãng nhất tề phi”

(Mong đuổi theo ngọn gió dài đi qua biển Đông, 
Ngàn đợt sóng bạc cùng bay lên)

Hai câu kết cũng chính là điểm kết cho những câu chuyện của Phan Bội Châu về những lời đề từ về chuyến hành trình hướng về Nhật Bản ở phía trước. Những câu thơ nói rõ chí hướng và điểm đến để thực hiện lý tưởng cách mạng. Tư tưởng của Phan Bội Châu rất rõ ràng. Không thể làm cách mạng theo những lý thuyết sáo rỗng nữa, muốn giành độc lập một cách nhanh chóng và chắc chắn, chỉ có thể đi theo con đường bạo lực vũ trang. Mà theo đuổi con đường này không thể nói ngày một ngày hai, hành động tự phát được. Cần phải có thời gian, cần phải có sự chuẩn bị chu toàn nhất . Hội Duy Tân của ông đề ra phong trào Đông du là bởi đã có những bàn bạc, thảo luận về mục đích và phương hướng chiến đấu, cuối cùng đi đến sự thống nhất và có những nhận định rõ ràng, hành động trước mắt của hội là phải chuẩn bị tốt về lực lượng cả về sức mạnh tinh thần lẫn sức mạnh quân sự, cần có sự liên kết quốc tế nhờ chi viện. Hội Duy Tân hướng tới Nhật Bản vì những tương đồng về văn hóa “đồng văn, đồng chủng, đồng châu”. Hơn nữa trong tình hình hiện tại, không có một đất nước nào có được sự vươn dạy mạnh mẽ cũng từ trong đau thương đổ nát như Nhật Bản. Phân Bội Châu muốn Việt Nam ta cũng có thể làm nên điều kì diệu đó

Xem thêm:  Bình giảng bài “Tát nước đầu đình”

Bài thơ Lưu biệt khi xuất dương là một bài thơ hay và cảm động về chí nam nhi sống trên đời. Nhất là khi đất nước đang gặp họa xâm lăng thì chí làm trai kia càng phải được tỏa sáng từ những hành động và những việc làm thiết thực để cứu nước, cứu dân

Minh Anh