Những bài văn hay lớp 10

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Đề bài: Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Bài làm

Nguyễn Trãi là một trong những tên tuổi lớn trên văn đàn trung đại Việt Nam. Cuộc đời ông như một thước phim dài mà cả những hạnh phúc và thương đau đều phải chịu đựng đến giới hạn xa nhất. Ông là một nhà mưu lược quân sự tài ba và bậc thầy văn chương. Trong sự nghiệp sáng tác của ông, nổi bật nhất có thể kể đến tác phẩm Quốc âm thi tập

Trong tác phẩm lớn này có bài thơ Cảnh ngày hè, là một bài thơ hay và đặc sắc thể hiện sâu sắc và tài tình tấm lòng yêu nước của Nguyễn Trãi. Bài thơ được sáng tác theo thể thất ngôn bát cú với những câu văn được diễn đạt hết sức tự nhiên, hết sức chân thực mang một không khí rất bình dị và gần gũi

“Rồi hóng mát thưở ngày trường”

Câu thơ mang một tâm thế của sự hưởng thụ, có chút sắc thái và phong vị lánh đời khi con người ta đã rũ bỏ hết bụi trần, mong muốn được hướng đến cuộc sống của một con người an nhàn, hưởng thụ. Câu thơ nhẹ nhàng mang nghĩa thanh thoát, có cảm giác thư thái vô cùng. Nguyễn Trãi là một con người rất yêu thiên nhiên. Thiên nhiên trong thơ ca Nguyễn Trãi hồn hậu, thanh thuần vô cùng là liều thuốc chữa tâm bệnh hiệu quả nhất của ông. Thiên nhiên trong thơ ca ông mang những nét vẽ sống động vô cùng

Xem thêm:  Cảm nhận 12 câu đầu đoạn trích Trao Duyên trong Truyện Kiều của Nguyễn Du

“Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”

Thi liệu cảm xúc mà Nguyễn Trãi có được để sáng tác ra bài thơ này là cảnh cây hoa hòe với sức sống thật mãnh liệt, cây to và nhiều tán, với cành lá xum xuê, um tùm, những tán cây xanh rờn, trông như được dồn lại thành từng khối, che rợp bóng cả một khoảng sân. Hoa lựu màu đỏ rực trông như những chùm đỏ lửa, rồi cả hương sen thơm ngát, ngào ngạt, mùi hương lan rộng ra cả một khoảng không gian rộng lớn. Cảnh vật xung quanh ông dường như đều mang trong mình trạng thái căng tràn nhựa sống. Mùa hè trong con mắt của Nguyễn Trãi và được trải nghiệm trong thơ ông là mùa hè trông thật oi bức, nóng nực nhưng cũng rực rỡ vô cùng. Và hài hòa cùng bức tranh thiên nhiên là cảnh sinh hoạt của nhân dân:

“Lao xao chợ cá làng ngư phủ

 Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”.

phan tich bai tho canh ngay he cua nguyen trai - Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Thiên nhiên thì đang ở trong trạng thái sung mãn nhất, còn cảnh tượng về cuộc sống con người với tính từ “lao xao” cho thấy sự ồn ào, đông đúc, tấp nập của tiếng nói, tiếng trao đổi buôn bán hàng hóa trong chợ cá của làng ngư dân ven biển. Âm thanh náo nhiệt đó gợi mở về một cuộc sống đầm ấm, no đủ. Bởi nếu cuộc sống của người dân không thanh bình, không được yên ổn, thì đổi lại sẽ không có những hình ảnh của buổi chợ đông cảnh mua, người bán như vậy. Đất nước mà có binh biến, giặc giã thì người ta cũng lo đi đánh giặc, chạy giặc chứ chẳng ở đó mà sống một cuộc sống “bình thường” như vậy được. Nguyễn Trãi quả là một người có tấm lòng hơn người, một tấm lòng lớn luôn lo nghĩ cho nhân dân. Khi cáo quan về ở ẩn, sống một cuộc sống an phận thủ thường đấy, nhưng thực chất có phải vậy đâu, có được như vậy đâu. Trong trí nghĩ của Nguyễn Trãi vẫn không nguôi những thường trực âu lo về số phận của dân tộc, của đất nước. Bài thơ ban đầu khiến người ta có liên tưởng cảm giác là một bài thơ thuần tả cảnh thiên nhiên, nhưng thực ra cũng chẳng phải vậy. Đọc đến tận 6 câu, đủ bộ đề, luận, thực rồi cứ tưởng nội dung ý nghĩa của tác phẩm Nguyễn Trãi là những vẻ đẹp thiên nhiên cùng những thanh âm cuộc sống vọng trong tâm hồn thi sĩ một cách nhẹ nhàng và chân thực nhất. Ấy vậy mà không, ý nghĩa của tác phẩm cũng chẳng phải nằm ở những câu thơ ấy. Chốt lại hai câu luận đọc lên người ta phải thốt lên, tư tưởng của bài thơ nằm ở đây

Xem thêm:  Thuyết minh vai trò của nhiên liệu sạch trong việc bảo vệ môi trường

“Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương”

Hai câu thơ có sự vận dụng một điển tích của Trung Quốc về một thời đại lý tưởng mà ở trong thời đại đó có vu Nghiêu Thuấn, một vị vua anh tài đã giúp nhân dân có được một cuộc đời thanh bình, thịnh trị. Nguyễn Trãi mượn điển tích ấy để nói trong thơ mình cũng có dụng ý cả. Đó chính là ước nguyện của ông về một thời đại có vua sáng tôi hiền để nhân dân có thể sống một cuộc đời tươi sáng, no đủ, an lành. Ước nguyện của ông chỉ có thế. Nguyễn Trãi là một con người mà đúng với câu nói "Tiên thiên hạ chi ưu nhi ưu, hậu thiên hạ chi lạc nhi lạc" (lo trước cái lo của thiên hạ, vui sau cái vui của thiên hạ). Con người của ông dù có bất bình với thời cuộc nhiễu nhưỡng, có từ quan về ở ẩn đấy nhưng trong tâm trí không nguôi những lo âu cho nước, cho dân, trong lòng không bao giờ được thực sự an nhàn, hưởng thụ.

Cảnh ngày hè là một bài thơ khắc họa bức tranh thiên nhiên sinh động và giàu sức sống. Nguyễn Trãi đã dùng hết những tri giác của mình để mở lòng đón lấy nhận thiên nhiên và cũng là cảm nhận những thanh âm của cuộc sống, của cuộc đời. Qua đó, nói lên tấm chân tình của ông với cuộc đời và con người. Ông là một trong những nhân vật lịch sử có nhân cách tuyệt vời. Tấm lòng của ông, muôn dân đất Việt đời đời nhớ ơn và kính trọng

Xem thêm:  Sức mạnh của văn chương

Minh Anh