Những bài văn hay lớp 12

Cảm nhận về bài thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Đề bài: Cảm nhận về bài thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Bài làm

Nguyễn Khoa Điềm là một trong những nhà thơ tiêu biểu cho thế hệ thơ trẻ những năm chống Mĩ nổi bật với phong cách thơ giàu chất suy tư, xúc cảm dồn nén, mang màu sắc chính luận. Đoạn trích Đất nước trích trong trường ca Mặt đường khát vọng là một trong những đoạn trích có độ phổ biến với công chúng rất lớn của ông. Đoạn trích có cái nhìn mới mẻ, sâu sắc về đất nước với quan niệm đất nước là của nhân dân, do nhân dân sáng tạo, gìn giữ. Chất chính luận hòa quyện cùng chất trữ tình và khả năng vận dụng một cách sáng tạo nguồn chất liệu văn hóa, văn học dân gian tạo nên một đoạn trích hay và sâu sắc vô cùng

Đoạn trích được xem là đoạn thơ hay về đề tài quê hương đất nước của thơ ca Việt Nam hiện đại. Được sáng tác theo thể loại trường ca có sự kết hợp giữa tự sự và trữ tình. Đoạn trích được chia làm hai phần. Phần một tác giả nói đến những nét riêng trong cảm nhận về đất nước của chính mình và phần hai tập trung thể hiện tư tưởng “Đất nước của Nhân dân”. Cảm nhận về đất nước của Nguyễn Khoa Điềm.Cảm nhận về đất nước:

"Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi"

Đất nước có từ xa xưa, không xác định được mốc thời gian cụ thể nào làm cho hình ảnh về đất nước trử lên vô cùng thiêng liêng, tác giả đã có những chọn lựa các hình ảnh tự nhiên và bình dị để cảm nhận về đất nước:

"Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi

Đất Nước có từ ngày đó”

Nguyễn Khoa Điềm giúp ta cảm nhận đất nước một cách thật gần gũi, quen thuộc: Đất Nước có trong câu chuyện cổ tích “ngày xửa ngày xưa mẹ thường hay kể”, miếng trầu bà ăn, ngôi nhà mình ở, chuyện đánh giặc ngoại xâm, chuyện phong tục tập quán, chuyện tình nghĩa sâu đậm. Lịch sử lâu đời của đất nước: được nhắc đến bằng câu chuyện cổ tích “Trầu cau”, truyền thuyết Thánh Gióng, phong tục tập quán “Tóc mẹ thì bới sau đầu”, nền văn minh lúa nước “Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng”. Đất nước được Nguyễn Khoa Điềm cảm nhận từ chiều sâu văn hoá và lịch sử, với ông đất nước là sự thống nhất hài hoà giữa các phương diện không gian – địa lí, thời gian – lịch sử

Xem thêm:  Phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo của Vơ chồng A Phủ - Tô Hoài

Giọng thơ giàu suy tư, đặt ra câu hỏi để rồi lại tự tìm cách trả lời : Đất nước có từ bao giờ? Theo quan niệm của Nguyễn Khoa Điềm, đất nước hết sức gần gũi, bình dị. Không bắt đầu từ các sự kiện lịch sử quen thuộc mà lại bắt đầu bằng những hình ảnh thật đời thường, gần gũi với nhân dân. Đất nước được cảm nhận trong chiều sâu văn hóa lịch sử. Đó là cách quan niệm mới mẻ và sâu sắc. Tác giả chia tách khái niệm đất nước thành hai yếu tố đất và nước để cảm nhận và suy tư về đất nước một cách sâu sắc. Đất nước là nơi tình yêu đôi lứa nảy nở:

“Đất là nơi anh đến trường…

…đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm"

Đất Nước bao gồm cả núi sông, rừng bể:

“Đất là nơi …

…  móng nước biển khơi”.

Từ khái niệm trừu tượng, tác giả đã tách ra thành khái niệm cụ thể, dễ hiểu. Đất nước không xa lạ, đất nước hiện hữu ngay trong đời sống. Hình ảnh gợi không gian mênh mông. lan tỏa rộng lớn, đó là niềm tự hào về đất nước trù phú, giàu đẹp, tài nguyên vô tận. Tác giả đặt đất nước trong : “Thời gian đằng đẵng, không gian mênh mông”, đó là chiều sâu văn hóa truyền thống. Tác giả đã dựng lên một không gian tuyệt đẹp về đất nước. Đất nước gắn liền với tình yêu. Đất Nước cũng chính là không gian sinh tồn của cộng đồng dân tộc qua bao thế hệ: Từ quá khứ “Những ai đã khuất”, hiện tại “Những ai bây giờ”, đến các thế hệ tương lai “Dặn dò con cháu chuyện mai sau”

Xem thêm:  Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ “Việt Bắc" của Tố Hữu: "Ta về mình có nhớ ta,(...) Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung”

Tất cả đều không quên nguồn cội:

“Hằng năm ăn đâu làm đâu

Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ.

Tác giả mở ra các chiều để rồ hướng tới một cái nhìn toàn vẹn và nhiều chiều về đất nước trong chiều dài lịch sử, chiều rộng của không gian địa lí, chiều sâu của văn hóa và phong tục, khiến mạch thơ hướng vào những suy ngẫm về trách nbiệm của thế hệ mình với đất nước.

auto draft 1 - Cảm nhận về bài thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Cảm nhận về bài thơ Đất nước

Mạch thơ thể hiện những suy ngẫm về trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với Đất Nước. Đất Nước không ở đâu xa mà có mặt trong mỗi con người:

“Trong anh và em hôm nay,

Đều có một phần Đất Nước”

Mỗi người Việt Nam đều được thừa hưởng một phần vật chất và tinh thần của đất nước. Đất nước là sự hài hoà hợp trong nhiều mối quan hệ: cá nhân với cá nhân “Khi hai đứa cầm tay nhau – Đất Nước trong chúng ta hài hoà nồng thắm), cá nhân với cộng đồng “Khi chúng ta cầm tay mọi người – Đất Nước vẹn tròn to lớn”. Đất nước được xây dựng trên cơ sở của tình yêu thương và tình đoàn kết dân tộc. Vì vậy, mỗi con người cần có trách nhiệm đối với đất nước:

“Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình

Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải hoá thân cho dáng hình xứ sở

Làm nên Đất Nước muôn đời”

Điệp ngữ “phải biết”, những từ ngữ “máu xương”, “gắn bó”, “san sẻ”, “hoá thân”, cách xưng hô thân mật “Em ơi em”, giọng thơ ngọt ngào tha thiết như lời tâm sự, nhắn gửi chân thành dành cho thế hệ trẻ cũng như bản thân mình.

Tư tưởng đất nước của nhân dân được Nguyễn Khoa Điềm cảm nhận, thấu hiểu và thể hiện từ “ Những người vợ….Bà Đen, Bà Điểm”, từ những Núi vọng phu, rồi Hòn Trống Mái, tình nghĩa vợ chồng chung thủy sắt son. Gót ngựa Thánh Gióng, con voi, con rồng là chứng tích của cộng cuộc xây dựng đất nước, địa danh lịch sử. Núi bút, non nghiên thể hiện truyền thống hiếu học. Con cóc, con gà là tên địa danh thành thắng cảnh. Ông Đốc, Ông Trang, Bà Đen, Bà Điểm là những người anh hùng cứu nước…. Và tất cả đều làm nên hình hài của đất nước. Tất cả những tên tuổi địa danh đã đi vào lịch sử ấy đều do nhân dân làm nên, đân dân thổi hồn vào. Đồng ruộng, gò bãi…đều mang dáng hình của ông cha. Chính cuộc đời, cảnh ngộ và số phận của mỗi con người đã hóa thân vào đất nước. Đó là cơ sở quan trọng để Nguyễn Khoa Điềm đi tới một quan niệm hết sức mới mẻ và sâu sắc: Tư tưởng đất nước là cuả nhân dân.

Xem thêm:  Bình giảng đoạn thơ sau đây trong bài Tây Tiến của Quang Dũng: "Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói...Sông Mã gầm lên khúc độc hành."

Hướng vào 4000 năm lịch sử: truyền thống đấu tranh giữ nước của ông cha ta, qua những câu thành ngữ, qua quan niệm về người anh hùng, tất cả mọi người, cả những anh hùng, liệt sĩ vô danh…Nhà thơ không điểm tên các thời đại, cùng bao nhân vật anh hùng trong lịch sử ,mà nhấn mạnh đến lớp lớp những người vô danh – họ làm nên đất nước và để khẳng đinh:  

"Đất nước này là của nhân dân

 Đất nước của nhân dân, đất nước của ca dao thần thoại"

Những câu thơ nghe như những điều hiển nhiên và chắc chắn, lời khẳng định có căn cứ, có cơ sở. Đất nước của ca dao, thần thoại, đất nước của truyền thống lâu đời. Đây là một tư tưởng hết sức mới mẻ tiến bộ và sâu sắc.

Đoạn trích Đất nước có giọng thơ trữ tình đầy sâu lắng, thiết tha nhưng cũng đậm chất suy tư, suy tưởng. Sử dụng sáng tạo và và dày đặc chất liệu văn hóa dân gian thể hiện lòng yêu nước, tự hào dân tộc và những giá trị văn hóa lịch sử của đất nước.

Minh Anh